گچ چیست ؟

گچ ماده ای است معدنی که به صورت سنگ‌گچ در طبیعت یافت می شود .سنگ٬گچ کلسیم سولفات آبدار طبیعی است و دارای چندین فرم بلوری است . سنگ‌گچ به صورت لایه های نسبتاً ضخیم در پوسته زمین یافت می شود . و از لحاظ فراوانی در طبیعت در رتبه پنجم قرار دارد .

گچ‌یکی از مصالح پر کاربرد در صنایع مختلف می باشد که البته بیشترین مصرف آن ، با توجه به ویژگی هایی که دارد  مربوط به صنعت ساختمان سازی است .

قدمت استفاده از گچ به حدود 5 هزار سال قبل می رسد . و جزء سنگ های رسوبی محسوب می شود .

در این مقاله به تام انواع سنگ‌گچ ، نحوه تهیه‌گچ ، خصوصیات و ویژگی ها و همچنین کاربرد‌گچ ارائه شده است.

انواع سنگ گچ :

سنگ‌گچ بلوری : از هیدروسولفات کلسیم تشکیل شده و به صورت لایه لایه و یا به صورت سنگ ابریشمی یافت می شود .

سنگ‌گچ غیر بلوری : این نوع سنگ‌گچ که بیشتر برای تولید گچ به کار می رود از فراوان ترین نوع سنگ‌گچ در طبیعت می باشد .

سنگ‌گچ مرمری : بیشتر برای تولید وسایل تزئینی به کار می رود .

سنگ‌گچ خالص : سفید رنگ است ولی به دلیل میل ترکیبی شدید به طور خالص یافت نمی شود و بیشتر به صورت ترکیب با آهک و خاک رس یا ترکیب با کربن یا اکسید های آهن وجود دارند .

خالص بودن سنگ‌گچ بر پایه در صد کانی ژیپس  تعیین می گردد .

سنگ گچ
سنگ گچ
  • ژیپس چیست ؟

سولفات کلسیم آبدار را ژیپس می گویند .

  • انیدریت چیست ؟

سولفات کلسیم بدون آب را انیدریت می گویند.

تهیه گچ :

سنگ‌گچ با روش ها و ابزارهای مختلف از معدن استخراج شده و در همان محل و یا در کارخانه توسط سنگ شکن های چکشی  به کلوخه هایی در حدود 40 سانتی متر خرد می شوند و سپس با انتقال به سنگ شکن های فکی آنها را تا ابعاد چند میلی متر ریز می کنند . و برای ذخیره به سیلوها می فرستند. سپس توسط تسمه های نقاله  به کوره های‌گچ پزی منتقل می کنند . تا در دمای حدود 180 درجه سانتی گراد حرارت دهند . پس از طی مراحل پخت  آن را با آسیاب های مخصوص به صورت پودر می آوردند. گچ‌مرغوب باید کمتر از 15/0 میلی متر باشد .

انواع کوره های گچ پزی :

  1. کوره های چاهی :

از قدیمی ترین انواع کوره گچ پزی در ایران می باشد . در این کوره ها که مانند تنور می باشد حرارت قابل کنترل نیست به همین سبب با توجه به دماهای مختلف همه نوع سنگ‌گچ از گچ‌پخته تا گچ‌ساختمانی ، گچ‌تشنه ، گچ‌سوخته ، انیدریت و سنگ‌گچ تجزیه شده ، به دست می آید .

محصول این کوره ها با توجه به یکنواخت نبودن آن ، مرغوب نیستند .

  1. کوره های تاوه ای :

سنگ گچ ریز شده بر روی سینی های بزرگ ریخته شده و در این کوره ها قرار می گیرد . در این کوره ها دستگاهی تعبیه شده که دانه های سنگ‌گچ را هم می زند تا حرارت به طور یکنواخت به همه دانه ها برسد .

  1. کوره های گردنده خفته :

این کوره ها به صورت استوانه ای خفته ، که با افق حدود 4 درجه شیب دارد حول محور خود می چرخد . توسط این عمل کلوخه های سنگ‌گچ در حین پخته شدن به جلو هدایت می شوند و پس از خروج از کوره با دمیدن هوای سرد آنها را خنک می کنند . و سپس به آسیاب هدایت می شوند .

حرارت این کوره ها قابل کنترل بوده و در نتیجه محصول به دست آمده یکنواخت و مرغوب می باشد . کار این کوره ها می تواند به صورت پیوسته و بدون وقفه انجام گیرد . بدین صورت که هر چقدر محصول به جلو رانده می شود می توان به همان نسبت کوره را بارگیری نمود .

خصوصیات و ویژگی های گچ :

  • زمان گیرش

گچ از مصالح زودگیر بوده و پس از اختلاط با آب حداقل زمان گیرش اولیه‌گچ ساختمانی معمولی حدود 4 و حداکثر آن 8 تا 10 دقیقه می باشد . و زمان گیرش اندود گچ حداقل 8 و حداکثر آن 60 دقیقه می باشد . البته با افزودن بعضی از مواد ، ورز دادن بیش از حد و افزایش میزان آب ، می توان آن را کندگیر کرد .

  • جمع شدگی

گچ‌ساختمانی پدیده انقباض شدگی در مورد گچ وجود ندارد . گچ‌ساختمانی یک درصد افزایش حجم دارد و در نتیجه  سطحی که‌گچ بوجود می آورد به علت نداشتن سوراخ های ریز ، یک سطح صاف و بهداشتی بوده و می توان از آن برای پوشش دهی سطوح وسیع بدون درز انبساط استفاده کرد .

  • مقاوم در برابر آتش

می تواند به صورت لایه ای محافظ عمل کند .

  • مقاومت گچ :

این ویژگی ، به مقدار آب و همچنین به دمایی که در آن گیرش بوجود می آید بستگی دارد . مقاومت گچ به سرعت زیاد شده و سپس ثابت می ماند .

  • واکنش در برابر رطوبت :

گچ در برابر رطوبت مقاومت ندارد و همین مسئله از معایب گچ به شمار می آید . مگر گچ های مخصوصی که با افزودن ترکیبات پلیمری به آن ،  برای همین منظور در کارخانه ها تولید می شود .

  • سایر خواص :

یکی از امتیازات‌گچ ، سبک بودن آن است .

سطوح گچی در برابر انتقال حرارت و صدا به عنوان عایق عمل می کند .

ارزان و فراوان است .

رنگ سفید آن خوش آیند است .

فلزات را سولفاته می کند و در نتیجه برای پوشش دهی بر روی فلزات باید از قبل آنها را ضد زنگ زد .

خاصیت شکل پذیری دارد و در نتیجه می توان از آن شکل ها و نقش های زیبا ایجاد کرد .

کاربرد گچ :

گچ‌ در صنایع مختلف به کار می رود .

  1. ساختمان سازی : برای اندود ، سفید کاری ، تولید قطعات پیش ساخته و گچبری های تزئینی ، عایق صوتی و حرارتی ،  مجسمه سازی و … به کار می رود .
  2. صنعت کاشی و سرامیک
  3. صنعت سیمان
  4. شیشه گری
  5. ریخته گری
  6. کشاورزی : تهیه کود و سم های شیمیایی ، تامین کلسیم و سولفور مورد نیاز گیاهان ، بهبود بخشیدن به خاک ، خنثی کردن سدیم در خاک های قلیایی و …..
  7. پزشکی
  8. کاغذ سازی : برای شفاف کردن کاغذ
  9. پتروشیمی
  • چرم سازی و…

 

انواع ملات های‌ گچ :

ملات گچ و خاک ، ملات‌گچ ،‌گچ مرمری ، گچ‌و ماسه ، و گچ‌کشته از انواع ملات گچی هستند.

گچ کشته چیست ؟

چون سرعت گیرش‌گچ بسیار زیاد است ، به وسیله ورز دادن خیلی زیاد ( حدود 10 تا 12 دقیقه ) و افزایش میزان آب ، آن را کندگیر می نمایند . به این ملات ، گچ‌کشته می گویند و برای اندود نهایی در سفید کاری دیوارها به کار می رود .

ساخت ملات گچ
ساخت ملات گچ

گچ پلیمری پاششی :

گچ‌پاششی یا پلیمری از اضافه کردن پلیمرهای خاصی به‌گچ ، به دست می آید . این نوع گچ ضایعات‌گچ سنتی را ندارد و دارای مزایای زیر می باشد :

  • توسط دستگاه پاشیده شده و مانند بتن سخت می شود .
  • مقاوم در برابر رطوبت
  • حذف مرحله‌گچ و خاک در ساختمان
  • مقاومت بیشتر در برابر حرارت نسبت به گچ معمولی
  • قابل اجرا با ضخامت های تا 10 سانتی متر
  • مقاومت فشاری آن دو برابر گچ معمولی است .
  • سرعت اجرای بالا دارد ( 5 برابر گچ معمولی )
  • قابلیت انعطاف پذیری بیشتر
  • ایجاد سطحی صاف و بدون موج
  • قابلیت اجرا به طور مستقیم بر روی تیرچه ، بلوک ، آجر ، بتن ، فوم ، سفال و ….
  • حداقل ضایعات

 

شرایط نگهداری‌ گچ :

به علت میل ترکیبی زیاد‌گچ ، اگر به صورت فله می باشد باید سریع مصرف شوند و اگر پاکتی و کیسه ای باشد در صورت رعایت کردن اصول انبار کردن آن ، می توان تا یک سال  نگهداری کرد .

در شرایط بدون رطوبت و رعایت میزان فاصله 10 تا 20 سانتی متری از سطح زمین و دیوارها ، باید نگهداری شود .

[porto_product_category title=”محصولات مرتبط” view=”products-slider” category=”گچ”]

تحریریه به تام