اجزای اصلی تشکیل دهنده سقف تيرچه و بلوک – قسمت دوم

سقف تيرچه و بلوک از انواع سقف هاي سازه اي است. سقف تيرچه و بلوک كاربرد هاي بسياري در ساختمان سازي دارد. سقف تيرچه و بلوک داراي مزاياي زيادي است و به همين دليل استفاده از آن متداول است.

اجزای اصلی تشکیل دهنده سقف تيرچه و بلوک به شرح زیر است:

  1. تیرچه
  2. بلوک
  3. میلگرد حرارتی و افت و میلگرد منفی
  4. بتن پوششی (درجا)

در قسمت اول مطلب اجزاي سقف تيرچه و بلوک، به طور كامل تيرچه بررسي شد. در قسمت دوم سه عضو ديگر سقف تيرچه و بلوک بررسي مي شوند.

سقف تيرچه و بلوک
سقف تيرچه و بلوک

نقش بلوک در سقف تیرچه و بلوک

يكي ديگر از اجزاي سقف تيرچه و بلوک، بلوك است. برای پرکردن محل های خالی بین تیرچه ها، از بلوک های توخالی استفاده می شود که جنس آنها از سفال یا بتن و حتی پلاستیک و یونولیت است. بلوک ها علاوه بر خاصیت پرکنندگی فضای خالی، در حکم قالب بتن پوششی نیز هستند. بلوک ها در سقف تيرچه و بلوک، تحمل نیرو نمی کنند و فقط خاصیت پرکنندگی دارند.

از بلوک به عنوان قالب همیشگی یا قالبی که پس از اجرا باقی می ماند، برای قالب بندی بغل گونه جان تیرهای T و همچنین بتن پوششی درجا استفاده می شود. قسمت زیرین بلوک، جهت تامین سطحی مسطح برای انجام نازک کاری به كار مي رود و قسمت های تیغه داخلی بلوک جهت تقویت مقطع تعبیه می شوند.

بلوک ها در محاسبات مقاومت سقف به حساب نمی آیند و اساسا به منزله قالب هایی هستند که باید نیروهای اجرایی پیش از بتن ریزی سقف را تحمل نمایند. مثلا در روی سقف، پیش از بتن ریزی، تحمل نیروی حاصل از رد شدن چرخ فرغون را در نظر بگيريد و همچنین باید مقاومت کافی برای تحمل نیروهای حاصل از حمل و نقل و دپو نمودن را در نظر بگيريد. شکل بلوک با توجه به موارد یاد شده طراحی می شود و بلوک توخالی معمولا از مواد مختلف تولید می شود. مانند :

  1. بتن با مصالح سنگی معمولی
  2. بتن با مصالح سبک وزن
  3. سفال
  4. مصالح چوبی یا مقوایی
  5. یونولیت و مشابه یا نی

مواد تشکیل دهنده بلوک نباید روی بتن درجا اثر شیمیایی داشته باشند. ارتفاع و طول بلوک، تابع ضخامت کل سقف و فاصله تیرچه ها از همدیگر می باشد. عرض بلوک، معمولا 20 تا 25 سانتیمتر است. وزن بلوک باید طوری باشد که به آسانی با دست در روی سقف جابجا گردد. بلوک های سفالی باید عاری از ترک و دانه های آهکی باشند، و رنگ آنها کاملا یکنواخت بوده و به طور یکسان پخته شده باشند.

سطوح بلوک سفالی باید صاف و عاری از انحنا و خمیدگی و دارای لبه های تیز و مستقیم بوده و بافت ریز و متراکم داشته باشند. سطح خارجی بلوک، به جهت ایجاد چسبندگی لازم به بتن بالایی و همچنین به نازک کاری زیر سقف شیاردار می باشد.

سقف تيرچه و بلوک
سقف تيرچه و بلوک

میلگرد های افت حرارتی

ميلگرد هاي افت حرارتي يگي ديگر از اجزاي سقف تيرچه و بلوک مي باشند. جهت مقابله با تنش های متفرقه در بتن پوششی و به منظور جذب تنش های ناشی از افت و تغییر حرارت، میلگرد هایی در دو جهت عمود برهم و در قسمت بالایی تیر نواری T و روی بلوک ها نصب می گردند، که میلگرد افت و حرارتی نامیده می شوند.

در صورتی که ارتفاع تیرچه خرپایی به حدی باشد که میلگرد نصب (بالایی) در محل تعبیه میلگرد افت قرار گیرد، می توان از میلگرد مزبور به عنوان میلگرد افت حرارتی در جهت طولی تیرچه استفاده کرد.

قطر میلگرد افت حرارتی برای میلگرد ساده، دست کم 5 میلیمتر، و برای میلگرد با مقاومت بالا 4 میلیمتر مي باشد و حداکثر فاصله بین دو میلگرد افت حرارتی 25 سانتیمتر است.

بتن پوششی (بتن درجا)

يگي ديگر از اجزاي سقف تيرچه و بلوک مي باشند. بتن پوششی، قسمتی از تیر مرکب است که در محل کارگاه پس از جاگذاری تیرچه ها و بلوک ها، بتن ریزی می شود و پس از حصول مقاومت لازم به کمک عضو کششی، بار وارد بر سقف را تحمل می کند.

محدودیتها و ویژگیهای فنی سقف تيرچه و بلوک

سقف تيرچه و بلوک، دارای محدودیتهای اجرایی به شرح زیر است:

  1. فاصله محور تا محور تیرچه ها نباید از 70 سانتیمتر بیشتر باشد.
  2. بتن پوششی قسمت بالایی تیر (بتن روی بلوک) نباید از 5 سانتیمتر، یا 12/1 فاصله محور به محور تیرچه ها کمتر باشد.
  3. عرض تیرچه نباید از 10 سانتیمتر کوچکتر باشد و همچنین نباید از 3.5/1 برابر ضخامت کل سقف کمتر باشد.
  4. حداقل فاصله دو بلوک دو طرف یک تیرچه، پس از نصب نباید کمتر از 6.5 سانتیمتر باشد.
  5. ضخامت سقف برای تیرهای با تکیه گاه ساده نباید از 20/1 دهانه کمتر باشد. در مورد تیرهای یکسره نسبت ضخامت به دهانه، به 26/1 کاهش می یابد. در سقف تيرچه و بلوک که مسئله خیز مطرح نباشد، این مقدار تا 35/1 دهانه نیز کاهش می یابد.
  6. حداکثر دهانه مورد پوشش سقف (در جهت طول تیرچه پیش ساخته خرپایی) با تیرچه های منفرد، نباید از 8 متر بیشتر شود. توصیه می شود برای اطمینان بیشتر، دهانه مورد پوشش، بیشتر از 7 متر نباشد و در صورت وجود سربار های زیاد، و یا دهانه بیش از هفت متر، از تیرچه های مضاعف استفاده شود.

سقف تيرچه و بلوک
سقف تيرچه و بلوک

تکیه گاه های موقت اجرایی

به طور کلی به محض اینکه تیرچه ها و بلوک های انتهایی بین دو تکیه گاه اصلی قرار گرفتند، شمع بندی و قالب بندی به وسیله چهار تراش هاي عمود بر جهت تیرچه انجام می شود. موقع شمع بندی، خیز مناسبی برابر با 200/1 دهانه به طرف بالا در نظر گرفته می شود تا پس از بارگذاری، خیز منفی اولیه حذف شده و سقف مسطح گردد. به طور کلی، چهار تراش ها و شمع ها باید طوری نصب شوند که بتوانند در مقابل نیروهای وارده مقاومت نمایند. آنها را باید طبق اصول و قواعد مربوط به آن، به یکدیگر متصل کرد.

در اجرای تکیه گاههای موقت براي سقف تيرچه و بلوک و جمع آوری آنها، نکته های زیر باید رعایت گردند:

الف. در صورتی که شمع ها روی زمین تکیه داشته باشند، باید مطمئن بود که زمین زیر شمع، به علت دستی بودن خاک یا جذب رطوبت بعدی، نشست نکند. به طور کلی، در صورت سست بودن زمین، باید با افزایش سطح تکیه گاه شمع ها و جلوگیری از نمناک شدن زمین، از نشست جلوگیری کرد.

ب. چنانچه تکیه گاه شمع ها، سقف طبقه زیرین باشد، باید وزن شمع بندی و سقف مورد احداث به منزله سربار سقف زیرین در نظر گرفته شده و با توجه به عمر بتن سقف زیرین، تقویت لازم برای آن پیش بینی شود. در غیر این صورت، سقف زیرین تحمل سربار وارده را ندارد و این باعث آسیب دیدن آن خواهد شد.

ج. در جمع آوری تکیه گاه های موقت نیز باید از حصول مقاومت کافی سقف مورد نظر، جهت تحمل وزن خود و سربارهای وارده از جمله شمع های مربوط به سقف بالاتر، اطمینان حاصل کرد.

تحریریه به تام